وارونگی دما
مهندس "لطفی" کارشناس محيط زيست درباره وارونگی دمای تهران می گويد: آلودگی هوای تهران چند سال است که مرز خطر را پشت سر گذاشته و به صورت يک تهديد جوی درآمده است.
به گفته وی هزاران خودرو درطول شب و روز مقدار زيادی سرب گاز سمی دی اکسيد کربن و دی اکسيدگوگرد و گازهای سمی خطرناک ديگری را درهوای شهر رها می سازند که به علت موقعيت جغرافيايی ويژه در بيشتر روزهای سال هوای شهر تهران ساکن می شود که در اصطلاح علمی به آن وارونگی دما می گويند.
اين کارشناس محيط زيست معتقد است اين وارونگی دما موجب می شود که گازهای سمی و آلوده کننده در هوای بالای شهر حبس شود و به صورت چتری خطرناک درآيد.
وی می افزايد: وارونگی دما زمانی بروز می کند که تفاوت دمای هوا در لايه های پايينی با هوای لايه های بالا به اصطلاح وضعيت ناپايدار پديد می آيد.
لطفی می گويد: اين حالت وقتی پيش می آيد که به علت سردی شديد هوا در لايه های بالا،هوای گرم موجود در فضای شهر تحت فشار قرار گرفته و راکد می ماند.
”در اواخر پاييز غلظت گازهای آلاينده در هوای شهر تهران و ديگر شهرهای بزرگ افزايش می يابد، توده ای از هوای گرم فضای شهر را پر می کند و به اين دليل، در روزهايی که وارونگی دما رخ می دهد انبوهی از دود گازهای سمی و آلاينده در اين توده هوای گرم در فضای شهر ماندگار می شود و در آن صورت عليرغم صاف بودن آسمان،رنگ آبی آن به چشم نمی آيد و خورشيد و پرتوهای آن زير غبار خاکستری رنگ پنهان می گردد"
وی تأکيد می کند:اغلب شهرهای بزرگ و پرجمعيت جهان، مثل تهران با آلودگی شديد هوا و وضعيت وارونگی دما در روزهايی از سال رو به رو است، اما در شهرهای پيشرفته به هنگام تشکليل دود مه ناشی از گازهای آلاينده در فضای شهر،هوای شهر بحرانی اعلام می شود و حسب اضطرار و طبق اعلانهای هشدار دهنده مردم از بيرون آوردن خودروهای شخصی خودداری می کنند و به سالخوردگان و بيماران قلبی، ريوی توصيه می شود که به خيابانهای پررفت وآمد نروند و حتی الامکان از منزل خارج نشوند.
اين کارشناس محيط زيست تصريح می کند: آلودگی محيط زيست شهر تهران تنها با قانون حل می شود،تحقيقات انجام شده درمورد محيط زيست در کتابخانه ها خاک می خورند و هيچکدام ضمانت اجرايی ندارند.
به گفته لطفی گرچه مقرراتی از قبيل محدوديت ورود خودرو به مناطق مرکزی شهر تهران،معاينه فنی خودروها و برخوردهای مقطعی با خوردوهای آلاينده و دودزا درطول سالهای اخير درتهران به اجرا درآمد، اما هرگز شاهد اجرای قانون مبارزه با آلودگی هوای در اين شهر بزرگ و پرجمعيت که هوای آن در زمره آلوده ترين هوای شهرهای جهان قرار دارد نبوده ايم.
درقانون مبارزه با آلودگی هوا و درماده ۶ آن قانون چگونگی جلوگيری از آلودگی هوا در ارتباط با آلودگی خودروها آمده است که: ” شهرداريها، نيروهای انتظامی و سازمان حفاظت محيط زيست به اتفاق موظفند نحوه رفت و آمد وسايل نقليه موتوری و سيستم حمل و نقل شهری را به صورتی طراحی و سامان دهند که ضمن کاهش آلودگی هوا، جوابگوی سفرهای شهری نيز باشد"
کارشناسان معتقدند: با وجود همه تلاشهايی که تاکنون به عمل آمده قانون مبارزه با آلودگی هوا در عمل اجرا نمی شود و تعداد زيادی از خودروهای آلاينده به صورت شبانه روزی در خيابانها و معابر رفت و آمد می کنند و گازهای آلاينده را در هوای تهران منتشر می سازند.
واقعيت اين است که همچنان کلان شهر تهران با وارونگی دما که طاعون محيط زيست لقب گرفته روبه رو است و به قول کارشناسان محيط زيست نفس پايتخت نشينان را به شماره انداخته است از اين رو لازم است با تدوين برنامه ای جامع مبتنی بر مديريت علمی روز، فکری اساسی برای اين معضل نماييم تا از يک سو هزينه های سنگين ايجاد شده ناشی از آلودگی هوا مانند بيماریها را نپردازيم و از سوی ديگر به يک پايتخت پاک و مدرن تبديل شويم.
پايداري هوا؛وارونگي دما(Inversion) وآلودگي هوا درايران:
این روزها آلودگی هوا سراسر کشور خاصه شهرهای بزرگ همچون تهران ،تبریز و...را فراگرفته و باعث تعطیلی مدارس و ادارات در تهران شده است.در واقع مهمترین علت تشدید آلودگی هوا پایداری هوا ودر نتیجه وارونگی هوا(Inversion)است.
پایداری هوا (سرد شدن هوا،باد آرام و عدم وجود پدیده خاص همچون باران،برف...)باعث بره زدن تهویه عمودی وطبیعی جو می شود.
وارونگی دما(Inversion)
دمای هوای محیط در تروپسفر با ارتفاع کاهش می یابد(پاین ترین لایه جو تروپسفر نامیده میشود،میزان کاهش دما در نیمه پایین تروپسفر با ارتفاع 7-6 درجه سانتیگراد در هر کیلومتر است و در نیمه بالایی آن این کاهش دما به8-7 درجه سانتیگراد در هر کیلومتر می رسد. تروپسفر تا ارتفاع18 کیلومتر از سطح زمین ادامه دارد)با وجود این گاهی در بعضی لایه ها با ارتفاع افزایش نشات می دهد که این وضعیت را وارونگی(Inversion) یا وارونگی دما مینامند.وارونگی گاهی از سطح زمین به طرف بالا دیده می شود که آن را وارونگی سطح زمین می گویند.وگاه در لایه های از سطح زمین دیده می شود که آن را وارونگی فوقانی می خوانند.
